POWIATOWY RZECZNIK KONSUMENTÓW

Powiatowy Rzecznik Konsumentów realizuje zadania na podstawie przepisów ustawy z dnia 16 lutego 2007 r, o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz, U, Nr. 50, poz. 331).

Do zadań Powiatowego Rzecznika Konsumentów należy w szczególności:

1. Zapewnienie bezpłatnego poradnictwa konsumenckiego i informacji prawnej w zakresie ochrony interesów konsumentów;                                                                                              

2. Składanie wniosków w sprawie stanowienia i zmiany przepisów prawa miejscowego w zakresie ochrony interesów konsumentów,

3. Występowanie do przedsiębiorców w sprawach ochrony praw i interesów konsumentów,

4. Współdziałanie z właściwymi miejscowo delegaturami Urzędu, organami Inspekcji Handlowej oraz organizacjami konsumenckimi;

5. Wykonywanie innych zadań określonych u ustawie lub w przepisach odrębnych.

- Rzecznik konsumentów może w szczególności wytaczać powództwa na rzecz konsumentów oraz występować, za ich zgodą, do toczącego się postępowania w sprawach o ochronę interesów konsumentów.

- Rzecznik konsumentów w sprawach o wykroczenia na szkodę konsumentów jest oskarżycielem publicznym w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r.-

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia(Dz. U. Nr. 106, poz.1148).

- Przedsiębiorca, do którego zwrócił się rzecznik konsumentów, działając na podstawie ust. 1 pkt.3, jest obowiązany udzielić rzecznikowi wyjaśnień i informacji będących przedmiotem wystąpienia oraz ustosunkować się do uwag i opinii rzecznika.

- Do rzecznika konsumentów stosuje się odpowiednio przepis art. 63 ustawy- Kodeks postępowania cywilnego.

Konsument - konsumentem jest osoba zawierająca umowę z przedsiębiorcą w celu bezpośrednio niezwiązanym z działalnością gospodarczą.

Przedsiębiorca - to osoba fizyczna, osoba prawna oraz nie mająca osobowości prawnej spółka prawa handlowego, która zawodowo, we własnym imieniu podejmuje i wykonuje działalność gospodarczą: wytwórczą, handlową, budowlaną, usługową.

Sprawy konsumenckie - to relacje między konsumentem i przedsiębiorcą. Rzecznik konsumentów może udzielać porad i pomocy we wszystkich sprawach, w których stronami są konsument i przedsiębiorca.

Do rzecznika zgłaszają się przede wszystkim te osoby, które znalazły się w sytuacji konfliktowej z przedsiębiorcą i są na ogół w takim przypadku stroną słabszą. Występując w imieniu i z upoważnienia konsumenta rzecznik zastępuje go w sporze z przedsiębiorcą. W zakresie ochrony praw konsumentów rzecznik współdziała również z organami Inspekcji Handlowej, Urzędem Ochrony Konkurencji i Konsumentów oraz organizacjami konsumenckimi. Niestety rzecznik nie posiada uprawnień do wydawania nakazów, zakazów, nakładania kar i grzywien na przedsiębiorców - służy przede wszystkim bezpłatną, fachową poradą prawną mieszkańcom Powiatu Szczecinek, których interesy jako konsumentów zostały naruszone.

Zakres i problematyka spraw, jakimi zajmuje się rzecznik jest bardzo szeroka i zróżnicowana, są to przede wszystkim:

- prawa konsumenta z tytułu odpowiedzialności sprzedawcy za niezgodność towaru z umową

- reklamowanie towaru z tytułu gwarancji

- zawieranie umów sprzedaży poza lokalem przedsiębiorstwa

- zawieranie umów sprzedaży na odległość

- sprawy związane ze świadczeniem wszelkiego rodzaju usług, np. remontowych, pralniczych, turystycznych, developerskich itd.

- zawieranie umów z firmami prowadzącymi działalność w tzw. systemie argentyńskim, oferującymi kredyty, sprzedaż mieszkań, działek, samochodów.

1 stycznia 2003 r. nastąpiła zmiana przepisów dotyczących sprzedaży konsumenckiej.

Warunki sprzedaży konsumenckiej reguluje ustawa z dnia 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. Nr 141, poz. 1176).

Do sprzedaży konsumenckiej nie mają zastosowania przepisy kodeksu cywilnego dotyczące rękojmi i gwarancji. Ustawa operuje pojęciem niezgodności z umową zamiast tradycyjnym pojęciem wady. Odrzucenie instytucji rękojmi i pojęcia wady z regulacji sprzedaży konsumenckiej jest więc dość radykalną zmianą, burzącą nasze dotychczasowe przyzwyczajenia.

Dla wielu odbiorców - zarówno dla konsumentów jak i sprzedawców, do których jest adresowana - lektura ustawy nastręcza pewne trudności. Tekst ustawy zawiera, bowiem szereg pojęć prawniczych obcych i trudnych w odbiorze dla przeciętnego czytelnika, nieobiecującego, na co dzień z tekstami prawniczymi. Na pewno jeszcze sporo czasu zajmie oswajanie się z nowymi pojęciami. Jakie obowiązki w myśl nowych unormowań prawnych ciążą na sprzedawcy?

Po pierwsze: sprzedawca jest zobowiązany do udzielania jasnych, zrozumiałych i nie wprowadzających w błąd informacji w języku polskim dotyczących sprzedawanego towaru, które umożliwią kupującemu podjąć właściwą decyzję o jego nabyciu lub rezygnacji z takiego zamiaru.

Po drugie: sprzedawca jest zobowiązany do wydania kupującemu towaru w stanie kompletnym, tj. ze wszystkimi elementami jego wyposażenia wraz z instrukcją obsługi, konserwacji i innymi dokumentami wymaganymi odrębnymi przepisami.

Po trzecie: sprzedawca odpowiada wobec nabywcy, jeśli towar konsumpcyjny w chwili wydania jest niezgodny z umową.

Po czwarte: sprzedawca, do którego konsument zwrócił się z żądaniami w związku z niezgodnością towaru z umową jest zobowiązany ustosunkować się do takiego żądania w terminie 14 dni, w przeciwnym razie zostanie przyjęte, że uznał roszczenia za uzasadnione.

Nowe pojęcie: zgodność lub niezgodność towaru z umową.

Towar konsumpcyjny jest zgodny z umową, jeżeli odpowiada podanemu przez sprzedawcę opisowi lub ma cechy okazanej próbki albo wzoru, a także wtedy, gdy nadaje się do celu określonego przez kupującego przy zawieraniu umowy, a sprzedawca nie zgłosił zastrzeżeń, co do takiego przeznaczenia towaru.

Zakłada się, że towar jest zgodny z umową, jeżeli nadaje się do celu, do jakiego tego rodzaju towar jest zwykle używany oraz gdy jego właściwości odpowiadają cechom towaru danego rodzaju. Towar zgodny z umową to również towar odpowiadający składanym publicznie zapewnieniom sprzedawcy czy producenta, dotyczącym właściwości towaru podawanym w reklamie bądź wyrażonym w oznakowaniu towaru. Należy zwrócić uwagę, że na równi z zapewnieniem producenta traktowane jest zapewnienie osoby, która towar wprowadziła do obrotu krajowego, a więc sprzedawcy.

Odpowiedzialność sprzedawcy jest, zatem związana nie tylko z jego działalnością reklamową, ale także z kampanią reklamową producenta czy importera. Służy to kształtowaniu wiarygodności reklamy, jako elementu współtworzącego wizerunek towaru kierowanego na rynek, a nie luźno związanego z rzeczywistością rynkową jak to się dzieje obecnie.

Sprzedawca nie odpowiada za niezgodność towaru z umową w dwóch przypadkach:

gdy wykaże, że nie znał zapewnienia producenta albo nie mógł znać według rozsądnej oceny,

gdy kupujący wiedział o niezgodności towaru konsumpcyjnego z umową albo powinien wiedzieć (także oceniając rozsądnie).

Zgodność towaru z umową to także jego prawidłowe zamontowanie i uruchomienie, jeżeli czynności te będą wykonane, według instrukcji otrzymanej przy sprzedaży, w ramach umowy sprzedaży. Takie zdefiniowanie pojęcia zgodności z umową służy m.in. obciążeniu sprzedawcy ryzykiem wystąpienia błędów w instrukcji, jaką wręcza on kupującemu.

Jak widać zastąpienie pojęcia wadliwości pojęciem niezgodności z umową nie jest tylko kwestią terminologii. Zgodność z umową jest pojęciem szerszym niż niewadliwość towaru, bowiem w swej treści wyszczególnia nie tylko właściwości, jakie towar danego rodzaju powinien posiadać, a za brak, których sprzedawca ponosi odpowiedzialność, ale także włącza zapewnienia zawarte w reklamie towaru, w jego oznakowaniu oraz dołączonych do niego materiałach informacyjnych.

Jakie są uprawnienia konsumenta?

Konsument, który stwierdzi, że sprzedany mu towar jest złej jakości, nie posiada właściwości jakie mieć powinien lub o jakich zapewniała reklama czyli jest niezgodny z umową - może żądać od sprzedawcy: nieodpłatnej naprawy lub wymiany na nowy. Wybór sposobu usunięcia niezgodności z umową należy do konsumenta.

Jeśli powyższe żądanie okaże się niemożliwe do zrealizowania albo będzie nieskuteczne - konsument ma prawo domagać się albo stosownego obniżenia ceny albo odstąpienia od umowy, przy czym odstąpienie od umowy może mieć miejsce tylko w przypadku, gdy niezgodność towaru z umową jest istotna.

Jak widać uprawnienia konsumenta są dwuetapowe: w pierwszym etapie może on żądać tylko usunięcia niezgodności towaru z umową, która nadal wiąże strony, dopiero w drugim etapie może dojść do zmiany treści umowy (obniżenie ceny) lub jej rozwiązania.

W myśl nowych przepisów odpowiedzialność sprzedawcy trwa dwa lata od daty wydania towaru kupującemu, w razie wymiany towaru termin ten będzie biegł na nowo. Przyjmuje się też, że jeśli zastrzeżenia, co do jakości towaru powstały przed upływem 6 miesięcy od daty jego wydania, to niezgodność towaru z umową istniała w chwili wydania.

Gwarancja tzw. komercyjna

Ustawa o sprzedaży konsumenckiej przewiduje także możliwość udzielenia kupującemu gwarancji, w postaci dokumentu gwarancyjnego. W dokumencie gwarancyjnym muszą być zawarte obowiązki gwaranta i uprawnienia kupującego. Wiążące dla gwaranta będą także zapewnienia, co właściwości towaru oraz przyrzeczenia określonych świadczeń zawarte w reklamie danego rodzaju towaru. Jest to, więc dalszy krok do łączenia jakości zakupionego towaru z deklaracjami jakie zamieszczono w reklamie.

Konsument, którego roszczenia nie zostały zaspokojone w trybie reklamacyjnym i na drodze mediacji, a na przeprowadzenie postępowania przed sądem polubownym przedsiębiorca nie wyraził zgody - może skierować sprawę do rozstrzygnięcia przez sąd powszechny.

Konsument może wnieść pozew samodzielnie, ale może także skorzystać z pomocy powiatowego (miejskiego) rzecznika konsumentów w miejscu swojego zamieszkania albo organizacji społecznej, do której zadań statutowych należy ochrona konsumentów, np. Federacji Konsumentów.

Powiatowi (miejscy) rzecznicy konsumentów oraz organizacje społeczne, do których zadań statutowych należy ochrona konsumentów mogą wytaczać na rzecz konsumentów powództwa albo wstępować za ich zgodą do toczącego się w postępowania, w każdym jego stadium, w sprawach o ochronę interesów konsumentów (art. 61, 62, 633 oraz 63/4 k.p.c.).

Rzecznicy i organizacje społeczne nie są pełnomocnikiem konsumenta, występują, bowiem nie w jego imieniu, ale na jego rzecz. W sprawach tych do rzeczników konsumentów i do organizacji społecznych stosuje się przepisy o prokuratorze, co oznacza zwolnienie z wnoszenia opłat sądowych.

Konsumenci, dla których wniesienie pozwu byłoby zbyt trudne bądź niedostępne ze względu na sytuację finansową rodziny mają, więc możliwość dochodzenia roszczeń na drodze sądowej. Nie oznacza to, że rzecznik lub organizacja społeczna podejmuje się wniesienia pozwu czy wstąpienia do toczącego się postępowania w każdej sprawie, w jakiej zwraca się konsument. Należy wyraźnie podkreślić, że instytucje służące konsumentom poradą i pomocą nie pełnią roli adwokata działającego na zlecenie konsumenta. Decyzja o wytoczeniu powództwa bądź wstąpieniu do niego jest suwerenną decyzją rzecznika lub organizacji konsumenckiej, przy podejmowaniu, której branych jest pod uwagę szereg okoliczności ją uzasadniających.

Znaczna część spraw konsumenckich może być rozpatrywana w trybie uproszczonym, które jest stosowane w należących do właściwości sądów rejonowych, sprawach o roszczenia wynikające z umów, jeżeli wartość przedmiotu sporu nie przekracza 5 000 złotych, a w sprawach wynikających z dochodzenia roszczeń z tytułu rękojmi lub gwarancji jakości - jeżeli wartość reklamowanego przedmiotu nie przekracza tej kwoty.

Pozwy w sprawach toczących się w trybie uproszczonym należy wnosić na formularzach, których wzory zostały opublikowane w Dzienniku Ustaw Nr 80 z dnia 20 czerwca 2002 r.

Pozwy w sprawach, w których wartość przedmiotu sporu jest wyższa niż 5.000 złotych, nie są składane na formularzach. Do właściwości sądów rejonowych należy rozpoznawanie spraw, w których wartość przedmiotu sporu nie przekracza 30 000 złotych, a gdy wartość ta jest wyższa - pozew należy skierować do sądu okręgowego.

Sprawy konsumenckie, które mogą być rozpoznawane przez sąd to także sprawy o uznanie za niedozwolone postanowień wzorca umowy zawieranej z konsumentem, które kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy. Powództwo w takich sprawach może wytoczyć każdy konsument, który według oferty pozwanego przedsiębiorcy mógłby z nim zawrzeć umowę, zawierającą postanowienie, którego uznania za niedozwolone dotyczy pozew. Powództwo może też wytoczyć organizacja konsumencka, powiatowy (miejski) rzecznik konsumentów oraz Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

UWAGA: Wszystkie sprawy kierowane do Powiatowego Rzecznika Konsumentów, również te przesyłane drogą elektroniczną, powinny zawierać: imię i nazwisko konsumenta, jego adres zamieszkania (w tym kod pocztowy) oraz telefon kontaktowy. Wnioski nie zawierające imienia i nazwiska oraz adresu pozostawione będą bez rozpoznania.